Brandweer

Brandweerzorg is een belangrijk onderdeel van de veiligheidsregio’s. Binnen de portefeuille Brandweer zijn de volgende thema’s actueel: Onderzoek brandweerstatistiek en beleving brandweerpersoneel, programma RemBrand, opkomsttijden en Denktank Taakdifferentiatie Brandweer.

Onderzoek brandweerstatistiek en beleving brandweerpersoneel

Het Veiligheidsberaad heeft bestuurlijk opdracht gegeven voor het opzetten en uitvoeren van een onderzoek onder repressief brandweerpersoneel. Dit onderzoek geeft inzicht in hoe de brandweer op een aantal urgente thema’s ervoor staat en hoe de beleving en ervaring is van beroeps- en vrijwillig brandweerpersoneel bij hun werk. Het Veiligheidsberaad heeft besloten op vier thema’s van dit onderzoek een bestuurlijke verdiepingsslag te maken, te weten op vrijwilligheid, betrokkenheid personeel, opkomsttijden en brandweerstatistiek. Het Veiligheidsberaad heeft het thema vrijwilligheid opgenomen in de Strategische Agenda Veiligheidsberaad.

De resultaten van dit onderzoek zijn in 2018 aangeboden aan de minister van Justitie en Veiligheid. Het Veiligheidsberaad herhaalt dit onderzoek periodiek: jaarlijks voor het onderdeel brandweerstatistiek en elke vier jaar voor het onderdeel beleving brandweerpersoneel.

Programma RemBrand

Het Veiligheidsberaad heeft in 2013 uitgesproken dat er meer balans moet komen in de benadering van brandveiligheid: het gaat om preventie én repressie. Het accent ligt nu nog te veel op opkomsttijden en voertuigbezetting. Op 12 juni 2015 stelde het Veiligheidsberaad het rapport ‘Brandveiligheid is coproductie’ (RemBrand) vast en sprak af om de aanbevelingen uit het rapport als projecten aan te pakken. 

Het programma RemBrand bestaat uit de 7 projecten:

  • Rookmelders (in bestaande bouw)
  • Brandveiligheidseisen voor meubilair, zonder vlamvertragers
  • Gebiedsgerichte opkomsttijden en brandrisicoprofielen
  • Versterken regierol gemeenten bij integrale aanpak brandveiligheid
  • Brandveiligheid structureel in het technisch onderwijs onderbrengen
  • Veiligheidscheck voor woningen
  • Bevorderen van kennisontwikkeling

In 2019 rondt het Veiligheidsberaad het programma RemBrand af. De uitkomsten van deelprojecten worden verwerkt in de bestaande werkstructuren van de brandweer, zoals een reeds bestaand programma. De verwachting is dat de definitieve eindrapportage eind 2019 aan het Veiligheidsberaad wordt aangeboden door het projectteam RemBrand.

Opkomsttijden

Eén van de RemBrandprojecten gaat over opkomsttijden. Het beoogde resultaat van dit project is een systeem voor gebiedsgerichte opkomsttijden te ontwikkelen. Een systeem dat ondersteund wordt door een uniforme methodiek voor brandrisicoprofielen en dekkingsplannen die daarop gebaseerd zijn. 

Evaluatie Landelijk kader 'Uitruk op maat'

In november 2014 heeft het Veiligheidsberaad het Landelijk kader ‘Uitruk op maat’ vastgesteld. Het Veiligheidsberaad ziet dit kader als landelijk uitgangspunt voor de veiligheidsregio’s om de juiste afweging te kunnen maken voor flexibele voertuigbezetting. Dit kader wordt in 2019 geëvalueerd. De minister van Justitie en Veiligheid wenst de resultaten van deze evaluatie te ontvangen met het oog op de evaluatie van de Wet veiligheidsregio’s.

Denktank Taakdifferentiatie Brandweer

De kwaliteit van de brandweer in Nederland is één van de beste ter wereld. Meer dan 23.000 brandweermensen op meer dan 950 brandweerposten zetten zich daar dagelijks voor in. Sinds de jaren ‘90 is het verschil tussen vrijwillige en beroepsbrandweermensen verdwenen. In paraatheid, werkzaamheden en vakbekwaamheid zijn zij gelijk. Maar niet in aanstelling. Volgens de Europese wet- en regelgeving mag dit niet. Dit betekent dat binnen de bestaande wet- en regelgeving er geen mogelijkheid bestaat om de huidige vrijwilliger bij de brandweer te behouden. Om vrijwilligers bij de brandweer te behouden, moet een wezenlijk onderscheid gemaakt worden tussen brandweervrijwilligers en beroepsmedewerkers.

Vrijwilligheid bij de brandweer is van groot belang. Daarom wordt in opdracht van het Veiligheidsberaad (het bestuurlijk platform van de veiligheidsregio’s) en de minister van Justitie en Veiligheid (JenV) er gewerkt aan een oplossing, zodat ook in de toekomst kan worden gewerkt met vrijwillige en beroepsaanstellingen in Nederland. Deze oplossing wordt uitgewerkt door de Denktank Taakdifferentiatie Brandweer, die op 14 juni 2019 door het Veiligheidsberaad en de minister van JenV is opgericht. Onder voorzitterschap van de portefeuillehouder Brandweer (Wouter Kolff, burgemeester van Dordrecht) onderzoekt de denkdank de mogelijkheden om een fundamenteel verschil te maken tussen brandweervrijwilligers en beroepsmedewerkers.

De denktank is met de opdracht aan de slag gegaan en is tot een denkrichting gekomen, waarbij het systeem van vrijwilligheid blijft behouden. De denkrichting bestaat uit vier bouwstenen, die (samengevat) het volgende inhouden:

  • Verplichte beschikbaarheid: de beroepsmedewerker heeft een verplichte beschikbaarheid (o.b.v. het rooster of piket), terwijl de vrijwilliger nooit een verplichting heeft om een taak uit te voeren of beschikbaar te zijn.
  • Aantal repressieve taken: de beroepsmedewerker voert meer repressieve brandweertaken uit, aangezien de beroepsmedewerker naast de basistaken nog ten minste drie specialistische taken uitvoert en een vrijwilliger maximaal één specialistische taak.
  • Type taken: voor de beroepsmedewerker geldt dat deze naast de repressieve taken tevens koude taken en nieuwe taken in het kader van de ‘bredere maatschappelijke inzet’ uitvoert, in tegenstelling tot de vrijwilliger.
  • Vakbekwaam worden en blijven: de beroepsmedewerker volgt een opleiding met een langere opleidingsduur dan de vrijwilliger en het vakbekwaam blijven vraagt voor de beroepsmedewerker meer inspanning.

Deze denkrichting is in december 2019 tijdens het overleg tussen Veiligheidsberaad en minister van JenV besproken. Toen is besloten om te onderzoeken welke consequenties de denkrichting voor de 25 veiligheidsregio’s en de brandweeropleidingen heeft. Na een aanscherping van de denkrichting ontvingen alle veiligheidsregio’s afgelopen juli de uitwerking van de denkrichting van de Denktank Taakdifferentiatie, met het verzoek om de consequenties hiervan per regio in beeld te brengen. Iedere veiligheidsregio brengt op een eenduidige manier de consequenties van de invoering van de aangescherpte denkrichting voor de eigen veiligheidsregio in beeld. De veiligheidsregio’s hebben tot eind september om aan te geven wat de consequenties zijn per brandweerpost, voor het personeel, voor de organisatie en wat de vrijwilligers en personeel van die post van de denkrichting vinden. Ook worden de consequenties op regionaal niveau in beeld gebracht, zoals de praktische uitvoerbaarheid van de denkrichting en in hoeverre dit past bij de brandweercultuur in een veiligheidsregio en eventuele aandachtspunten hierbij. Doordat dit per veiligheidsregio op dezelfde wijze gebeurt, kan er een landelijk beeld worden gevormd en verschillen worden geconstateerd. Naast deze inventarisatie worden in het najaar ook alle repressieve brandweermedewerkers naar hun mening gevraagd over taakdifferentiatie. Deze vragenlijst wordt in september uitgezet. Verder is het Instituut Fysieke Veiligheid gevraagd om de consequenties van de denkrichting voor de brandweeropleidingen inzichtelijk te maken. Al deze informatie is belangrijk voor de besluitvorming over de denkrichting.

Al deze informatie – dat wil zeggen de regionale beelden en het landelijke beeld, de meningen van brandweerpersoneel en de gevolgen voor de opleidingen – is nodig om te komen tot zorgvuldige besluitvorming. In december neemt het Veiligheidsberaad samen met de minister van JenV een besluit over de denkrichting en het al dan niet fundamenteel onderscheid maken tussen brandweervrijwilligers en beroepsmedewerkers in de toekomst.