Het versterken van een weerbare samenleving is een prioriteit van dit kabinet. De afgelopen periode is dit thema ook binnen het Veiligheidsberaad opgepakt en de eerste uitwerking kon maandag rekenen op brede steun. Een onderdeel daarvan ging over de vraag in hoeverre brandweerposten ingezet kunnen worden als noodsteunpunten.
Portefeuillehouder Marianne Schuurmans gaf aan dat het hier concreet gaat om het inrichten van een landelijk dekkend netwerk van noodsteunpunten (lokale informatie- en coördinatiepunten) tijdens grootschalige crises. Het betreft een robuuste hoofdstructuur van 1.000 hoofdsteunpunten, die aangevuld wordt met 3.600 lokale noodsteunpunten in de gemeenten. Hierbij stellen we een gefaseerde aanpak voor, waarbij een begin gemaakt wordt met het inrichten van de hoofdstructuur, terwijl veiligheidsregio’s en gemeenten al meteen samen het gesprek voeren over de invulling van de lokale steunpunten. Essentieel hierbij is een gezamenlijke aanpak van veiligheidsregio’s én gemeenten, door middel van het Landelijk Netwerk Bevolkingszorg en de VNG. Ook is een bestuurlijk overleg hierover ingericht. Het voorstel vraagt om een structurele financiële bijdrage van zeker vijftig miljoen euro voor 1.000 hoofdsteunpunten en verbinding met lokale steunpunten, en is versneld uitgewerkt met oog op de Voorjaarsnota 2025. Het is aan het Rijk om hiervoor middelen vrij te maken zodat dit verder vorm kan krijgen.
Civiel-militaire samenwerking
In het Veiligheidsberaad werd ook het gesprek gevoerd over de toekomst van civiel-militaire samenwerking. Het ging hierbij met name over de samenwerking tussen Defensie en de veiligheidsregio’s. Een inleiding werd gegeven door de Algemene Rekenkamer op haar rapport over de derde hoofdtaak van de krijgsmacht. De derde hoofdtaak omvat de ondersteuning van civiele autoriteiten, zoals de veiligheidsregio’s. Aanleiding van het rekenkameronderzoek was dat er steeds vaker een beroep wordt gedaan op de schaarse capaciteiten van de krijgsmacht, en dat daarmee de ondersteuning aan onder andere de veiligheidsregio’s onder druk komt te staan. Zeker de verslechterde veiligheidssituatie voor Nederland, Europa en de NAVO-bondgenoten. Vervolgens gaf de secretaris-generaal van Defensie, dhr. Maarten Schurink een toelichting op de uitdagingen die er liggen voor Defensie en ook voor de veiligheidsregio’s. ‘Dit is het begin van een indringend gesprek hierover dat snel een vervolg krijgt’, stelt voorzitter Hein van der Loo.
Klimaatveiligheid krijgt extra impuls
De KNMI’23-klimaatscenario’s laten zien dat de gevolgen van klimaatverandering een toename van veiligheidsrisico’s met zich meebrengen. Zo wordt onder andere rekening gehouden met toename van overstromingsrisico en wateroverlast, een hoger risico op natuurbranden, meer hittestress en nieuwe gezondheidsrisico’s. Er is zowel sprake van toename in frequentie en ook van intensiteit en omvang van klimaatrisico’s. ‘Daarom is belangrijk dat het Veiligheidsberaad hierin een stap naar voren zet. Daarbij moeten we scherp zijn op onze eigen rol, en kijken waar we meerwaarde kunnen bieden’ stelde bestuurlijk portefeuillehouder Jan Hamming. Klimaatveiligheid is één van de vier thema’s op de Strategische Agenda 2024-2027, waarmee een extra bestuurlijke impuls wordt gegeven. Dat doet het Veiligheidsberaad aan de hand van een ambitie die vandaag is vastgesteld, om de eigen rol op dit thema scherp te krijgen. Dit krijgt invulling door bestuurlijke doorleefsessies aan de hand van klimaatscenario’s. Het Veiligheidsberaad werkt daarbij onder andere samen met relevante crisispartners zoals het KNMI, de Deltacommissaris, de Unie van Waterschappen en GGD-GHOR Nederland. “Zeker bij thema’s als Klimaatveiligheid, en wanneer je kijkt naar scherpe rolverdeling, is samenwerking essentieel, daarom heb ik een klankbordgroep met partners bijeengebracht”.
Om het belang van samenwerking te benadrukken heeft de Algemene Rekenkamer een toelichting gegeven op het rapport “Voorbij de dijk”, dat ingaat op het meerlaagsveiligheidsmodel. Daarnaast sprak Jeroen Haan, voorzitter van de Unie van Waterschappen samenwerken op klimaatveiligheid. In het Veiligheidsberaad werd opgemerkt dat hier ook een belangrijke taak voor de minister van IenW is weggelegd. De minister komt in oktober naar het Veiligheidsberaad om hierover verder te praten.
Belevingsonderzoek 2025
Vorig jaar heeft het Veiligheidsberaad een stuurgroep ingesteld die de volgende opdracht heeft meegekregen: ‘Kom met een onderzoeksmethode voor het Belevingsonderzoek repressief brandweerpersoneel 2025 waarbij gebruik gemaakt wordt van kwantitatieve onderzoeksmethodes waarmee vergelijking met de resultaten van andere jaren mogelijk is én waarbij gebruik gemaakt wordt van kwalitatieve onderzoeksmethodes waarmee verdiepende vragen gesteld kunnen worden.’ Er is nu een verkenning uitgevoerd om te komen tot kaders en uitgangspunten (onderzoeksmethode) voor het Belevingsonderzoek. De kaders en uitgangspunten en de onderzoeksmethode zijn vandaag – met enkele opmerkingen – door het Veiligheidsberaad goedgekeurd. Dat betekent dat de stuurgroep nu verder kan met het daadwerkelijk uitvoeren van het Belevingsonderzoek repressief brandweerpersoneel.
